T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Cağaloğlu Binası (Hizmet Binası)



Günümüzde İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ nün kullandığı söz konusu yapı ile ilgili olarak kesin bilgilere ulaşılamamakla beraber, eski fotoğraflar, kayıtlar, tapu bilgileri ve gazete arşivleri taranmış, az da olsa veri elde edilmiştir.

Söz konusu yapının ön cephesinde iki tarafa ortalanmış şekilde bulunan mermer kitabeye göre Sultan II. Abdulhamid döneminde H1307/M1889-1890 yıllarında, dönemin “Emekli Sandığı” kurumu için yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Yapının ön cephesinde iki bölüm halinde yazılan kitabe, ayrı ayrı iki satır ve dört kartuş halinde beyaz mermere yazılmıştır.

Bu kitabenin sağındaki bölümde şunlar yazılmıştır;

HÜSREV RUŞEN-İ NAZAR SULTAN HAMİD-İ ADİLİN

HİMMETİDİR CİSM-İ MÜLK U DEVLETE RUH-İ REVAN

SAYESİNDE NİCE ASAR-I KEREM BULDU VÜCUD

GÖRMEDİ EMSALİNİ ÇEŞM-İ SELEF-İ BEYNE CİHAN

Cephede bulunan mermer kitabenin sol tarafındaki bölüm ise şu ibareleri içerir;

DAİRE YAPDI TEKA’UD SANDIĞIN TE’MİN İDUB

MEYT-İ MÜLKİYETİ KILDI SERAPA ŞADUMAN

BİL-BEDAHE CAKERİ MUHTAR TARİHİN DİDİ

DAR-I SANDUK-I TEKA’UD YAPDI SULTAN-I ZAMAN 1307(1889/1890)

Bu kitabeden yapının Sultan II. Abdulhamid tarafından Hicri 1307/ Miladi 1889-1890 yıllarında ve “Tekaüd Sandığı” binası olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği gibi Sultan II. Mahmut ile başlayan modernleşme hamlesi ile devlet sistemi yeniden kurulmaya çalışılmış; pek çok yeni kurum ihdas edilmiş ve ananevi kurumlar yeni bir forma büründürülmüştür. Sultan II. Abdulhamid de dedesinin yolunda, başta kamu binaları olmak üzere bayındırlık faaliyetlerine önem vermiştir. “Tekaüd Sandığı” binası da çağın yeni bir ihtiyacı olarak ortaya çıkan “sosyal sigorta” kurumunun bir nüvesi olarak kurulmuş ve bu kurum “Emekli Sandığı” ismiyle Cumhuriyet Döneminde de devam etmiştir. Bahse konu olan 3 katlı kagir yapının emekli sandığı içim yönetim binası olarak inşa edildiği anlaşılmaktadır.

Bunun dışında yapının ulaşılan tapu kayıtlarına göre 1953 yılında “Haremeyn ve Ahmet Kahya ve Kasım Paşa Vakıflarından” Maliye Hazinesi’ ne geçtiği görülmektedir. Çeşitli resmi yazışmalarında ise, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Milli Türk Talebe Federasyonunun tahsisine verildiği 1970 yıllarında ve sonrasında bu federasyon tarafından kullanıldığı anlaşılmıştır.

Buradan yola çıkılarak gazete arşivleri taranmış ve Milli Türk Talebe Federasyonu adıyla resmi yazışmalarda görünen kurumun Türkiye Milli Talebe Federasyonu olarak haberlerine ulaşılmış yapının az da olsa cepheleri ile ilgili bilgi edinilmiştir.